Kompensacje środowiskowe

Działalność człowieka od dziesięcioleci ma na różne sposoby negatywny wpływ na środowisko. Intensywne rolnictwo modyfikuje ekosystemy, wylesianie i nawadnianie ma negatywny wpływ na równowagę zasobów naturalnych, degradacja gleby następuje na przykład w wyniku stosowania pestycydów. Aby zminimalizować wpływ na środowisko poszczególnych przedsięwzięć, wprowadzono konieczność uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W przypadku gdy przedsięwzięcie kwalifikuje się do przeprowadzenia procedury oceny oddziaływania na środowisko i nie można zminimalizować szkód wywołanych w środowisku poniżej poziomu istotności, proponowane są kompensacje przyrodnicze.

Kompensacja przyrodnicza w teorii

Pojęcie kompensacji przyrodniczej zostało zdefiniowano w ustawie z dnia z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z art. 3 pkt 8 kompensacja – to zespół działań obejmujących w szczególności roboty budowlane, roboty ziemne, rekultywację gleby, zalesianie, zadrzewianie lub tworzenie skupień roślinności, prowadzących do przywrócenia równowagi przyrodniczej na danym terenie, wyrównania szkód dokonanych w środowisku przez realizację przedsięwzięcia i zachowanie walorów krajobrazowych. Oznacza to, że kompensacja środowiskowa jest świadczona w formie płatności opartych na zasobach (nie pieniężnych), które chronią, ulepszają, przywracają lub w inny sposób ulepszają podobne zasoby. Należy też zauważyć, że kompensacja nie jest działaniem dowolnym, a będzie możliwa tylko w przypadku nieuniknięcia negatywnego oddziaływania na komponenty środowiska lub integralność obszaru Natura 2000.

Zakres i metody działań kompensacyjnych są wyszczególnione w wydanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Kompensacja przyrodnicza w praktyce

Zaletą kompensacji jest to, że społeczeństwo nie ponosi już kosztów nienaprawionych szkód środowiskowych. Zamiast tego osoby powodujące szkody otrzymują zachęty do unikania szkód nienaprawionych, które wiążą się z koniecznością zapłaty odszkodowania.

Działania kompensacyjne przeprowadza inwestor, który zazwyczaj nie posiada specjalistycznej wiedzy środowiskowej. Z tego powodu projekt kompensacyjny powinien zawierać szczegółowy opis metod i technik kompensacji, a także ocenę ich wykonalności i skuteczności. Źle wdrożone działania kompensacyjne mogą mieć negatywny wpływ na środowisko naturalne, dlatego ważne jest, aby szczegółowo przeanalizować komponenty środowiska przyrodniczego, na które może mieć wpływ zarówno projekt, jak i rekompensata.

Z tego powodu, planowanie i wdrażanie kompensacji środowiskowej wymaga odpowiedniej wiedzy o środowisku. Kompensacja realizowana nieprawidłowo może mieć odwrotny skutek niż planowano i paradoksalnie zaszkodzić środowisku. Dlatego każdy przypadek kompensacji należy opracować indywidualnie biorąc pod uwagę możliwości jego realizacji (pod względem lokalizacji i technologii).

W praktyce najczęściej proponowane są działania kompensacyjne polegające na poprawieniu stanu ochrony siedlisk przyrodniczych o powierzchni większej niż będą zniszczone, stworzeniu nowych miejsc rozrodczych dla różnych gatunków itp.

Kompensacji nie należy mylić z działaniami minimalizującymi, mającymi na celu ograniczenie wpływu inwestycji na komponenty środowiska.

Podsumowując, należy pamiętać, że kompensacje można zastosować tylko w wyjątkowych przypadkach, gdy inwestycja nieuchronnie spowoduje szkody w środowisku, a plan działań kompensacyjnych powinien obejmować analizę komponentów środowiska i sposób w jaki one zostaną zmienione na skutek realizacji kompensacji oraz szczegółową metodykę wdrażania tych działań. W przeciwnym razie kompensacja, celem której jest poprawa środowiska, może pogorszyć jego stan.

Kontakt